مجله نامه
نامه: آقای آشوری! بفرماييد اتهام ليلا چيست؟
آشوری: اتهام اصلی ليلا اين است که در يک شرايط اسفناک اجتماعی به دنيا آمده و بزرگ شده است. خانواده او دچار فقر مالی و فقر فرهنگی است. اين خانواده در بهزيستی پرونده دارد و جزو مستمری بگيران بهزيستی است. طبق بازديدی که از منزل و اوضاع زندگی اين خانواده به عمل آمده است، فاقد کم ترين امکانات رفاهی و بهداشتی و ... بوده اند.
ليلا در بهزيستی پرونده دارد و در مدرسه استثنايی ثبت نام کرده و تا کلاس سوم درس خوانده است. در تمام تست های هوشی که در مراکز آموزش و پرورش انجام می گيرد، او عقب مانده ذهنی شناخته شده و مدارک پزشکی و معاينات آن در طی سال ها، گويای اين امر است. ليلا هم اکنون ۱۹ سال دارد. او اولين بار در سن ۸ سالگی توسط پدر و برادرانش که ۴ تن هستند مورد تجاوز قرار گرفته و در سن ۹ سالگی بچه دار شده است. خانواده او مانع ادامه تحصيل ليلا می شوند و با عرضه او به افراد سودجو، در آمدی برای خانواده دست و پا می کنند. ليلا يک سال پيش به جرم زنا دستگير و در اواسط اسفند ۸۳ به اعدام محکوم شد. او هم اکنون در انتظار رأی دادگاه تجديد نظر در زندان اراک به سر می برد.

نامه: برای اثبات عقب ماندگی ليلا چه مدارکی وجود دارد؟
آشوری: برای اثبات معلوليت ذهنی او طی نامه هايی از بهزيستی و اداره آموزش و پرورش استان اراک استعلام کرديم. درجه معلوليت ليلا به حدی است که در مقابل پفک و شکلات، خود را در اختيار افراد سود جو قرار می داده است.

نامه: آقای آشوری، تا چه اندازه اميدوار هستيد که تلاش شما در دادگاه تجديد نظر مؤثر افتد؟
آشوری: بسيار اميدوار هستم، چون قبلاً موارد مشابه از سوی انجمن پی گيری شده و با موفقيت به انجام رسيده است. برای مثال ۲ سال پيش دختر ۱۷ يا ۱۸ ساله ای که برای حرفه آموزی به انجمن مراجعه می کرد، چندبار ديرتر از وقت موعود به مرکز آمد. ما کنجکاو شديم و قضيه را دنبال کرديم و متوجه شديم که پسر همسايه او را اغفال کرده و به خانه خود برده است. قضيه را به پليس اطلاع داديم. سراغ پسر همسايه رفتند و در دادگاه، دختر مدد جو به ۱۰۰ ضربه شلاق محکوم شد. با ارائه مدرک پزشکی و پرونده بهزيستی مبنی بر معلوليت ذهنی او، قاضی دادگاه در رأی خود تجديد نظر کرد و مدارک را پذيرفت و از دختر مددجو رفع محکوميت شد. ليلا در همان شعبه و از همان قاضی حکم گرفته است و من خيلی اميدوار هستم که از ليلا رفع محکوميت شود.

نامه: بدين ترتيب کودکان و نوجوانان عقب ماده ذهنی بيش تر از سايرين در معرض آسيب های اجتماعی هستند.
آشوری: عنصر عقل در اعمال انسان بزرگ ترين و مؤثرترين نقش را دارد. به کمک قوه عقل است که می توان مسايل را تشخيص داد و کنترل کرد. در کودکان و نوجوانان سالم اين عنصر به طور فطری ايفای نقش می کند و با تربيت خانواده ها و تعليمات مدرسه ای تقويت و توان بيش تری می يابد. اما در مورد کودکان و نوجوانان عقب مانده ذهنی چنين نيست. اينان از ساده ترين اعمال روزمره خود عاجز هستند و بنابراين بيش از سايرين نياز به حمايت و کمک دارند. خانواده ها و مراکز آموزشی مخصوص اين کودکان و نوجوانان بايد در صدد تقويت و توان مند سازی قوه عقلی آنان باشند. متأسفانه به دليل رشد جمعيت و آلودگی آب و هوای استان اراک و همچنين مهاجرت پذيری شهر اراک، رشد آماری اين کودکان و نوجوانان روبه افزايش است. در سال ۶۵ اگر ۸۵ شاگرد عقب مانده ذهنی داشتيم، هم اکنون بالغ بر ۸۰۰ شاگرد عقب مانده ذهنی در مرکز ما آموزش می بينيد. از طرف ديگر اغلب کودکان و نوجوانان استثنايی و عقب مانده ذهنی از قشر محروم اراک هستند و جزو حاشيه نشينان شهر محسوب می شوند (حدود ۹۵%). به همين دليل فاقد امکانات آموزشی و پرورشی لازم بوده اند و اغلب در کوچه ها و خيابان ها رها می شوند و مورد سوء استفاده های مختلف قرار می گيرند.

نامه: چه طور شد که به فکر تأسيس انجمن حمايت از کودکان و نوجوانان استثنايی و عقب مانده ذهنی افتاديد؟
آشوری: شغل من معلمی است و من بيش از ۲۳ سال است که در مدارس کودکان استثنايی و عقب مانده ذهنی تدريس می کنم و بنابراين با مشکلات اين قشر از جامعه بيش تر آشنا هستم. سال ها مشکلات و مسايل عديده اين قشر را می ديدم و با گوشت و پوست و استخوان درک می کردم. من می ديدم که چگونه حق اين کودکان پايمال می شود، اوقاتشان به بطالت می گذرد و چگونه در خيابان ها و کوچه رها شده اند و مورد سوء استفاده قرار می گيرند. بين سال های ۷۱ تا ۷۳ به طراحی NGO حمايت از کودکان و نوجوانان استثنايی پرداختيم که بالاخره در سال ۸۰ به ثبت رسيد.

نامه: آقای آشوری برای پيش گيری از موارد مشابه ليلا چه اقداماتی انجام می دهيد؟
آشوری: در صورت اطلاع و آگاهی از آزار مددجويان مانع از آن می شويم. برای مثال دختر خانمی از مددجويان انجمن از طرف برادرش کتک خورده بود و تمام بدن او کبود شده بود. به محض اطلاع، به خانواده اش زنگ زديم، با برادرش صحبت کرديم و حتی تهديد به برخورد پليس کرديم که کاملاً مؤثر بوده است.

نامه: بعضی از NGO ها در مسير حرکت خود از حالت غير دولتی بودن خارج می شوند و به دولت وابستگی پيدا می کنند و اين امر باعث عدم استقلال آنان می شود. نظر شما در اين مورد چيست؟
آشوری: جامعه ما برای رسيدن به دموکراسی به وجود NGO ها نياز دارد. NGO ها رابط بين دولت و مردم هستند و نبايد در عمل کرد خود وابسته به دولت باشند. اما دولت بايد NGO ها را به رسميت بشناسد و از آنان حمايت بکند و اين جزو حقوق مسلم هر انجمن غير دولتی است. در يک کشور ۷۰ ميليونی، دولت به تنهايی نمی تواند پاسخ گوی همه مسايل باشد و به همين دليل بايد از NGO ها حمايت بکند. دولت بايد بخش اجرايی حل مسايل اجتماعی را به NGO ها بسپارد و NGO ها را رقيب خود نداند.

نامه: آيا تا به حال از طرف دولت کمک دريافت کرده ايد؟
آشوری: هر سال حدود ۵/۱ ميليون تومان از طرف بهزيستی به انجمن ما کمک می شود که اين مبلغ فقط هزينه های يکی دو ماه انجمن را پوشش می دهد. انجمن در هر ماه هزينه های فراوانی دارد که شامل حقوق مربيان، سرويس نقل و انتقال مدد جوها که اغلب از حاشيه شهر می آيند، اجاره بهای انجمن و هزينه های جاری ديگر است؟

نامه: چه حوزه هايی در انجمن فعاليت می کنند؟
آشوری: بخش اصلی فعاليت های انجمن حرفه آموزی است؛ حرفه هايی مثل هويه کاری، مجسمه سازی، آشپزی و ... در طول سال اردوی تفريحی و گردشی نيز برای مددجويان برگزار می کنيم. همچنين کلاس های مهارت زندگی برگزار می شود که در اين کلاس ها نحوه برخورد با افراد جامعه، راز داری، رفتن به بانک، روش استفاده صحيح از آب و مسايل مختلف روزمره زندگی به مددجويان آموزش داده می شود.

نامه: چه تعداد عضو مددجو داريد؟
آشوری: تقريباً تمام افراد کم توان ذهنی و عقب مانده ذهنی و استثنايی در استان اراک عضو انجمن هستند که اين رقم اعم از دختران و پسران است. منتها در بخش آموزش، در حال حاضر قسمت آموزش دختران فعال است و هنوز به علت محدوديت امکانات، آموزش پسران آغاز نشده است.

نامه: آيا در کنار اين آموزش ها، کمک های ديگری هم از سوی انجمن ارايه می شود؟
آشوری: بله؛ تهيه پوشاک، مواد غذايی و گاهی تأمين هزينه های دارويی و درمانی، بخش ديگری از کمک های انجمن به مددجويان واجد شرايط است.

نامه: آيا با خانواده ها هم در ارتباط هستيد و آموزش هايی برای آن ها طراحی کرده ايد؟
آشوری: با خانواده ها در ارتباط هستيم و مشاوره می کنيم ولی آموزش های کلاسيک نداريم.

نامه: در حال حاضر انجمن با چه مشکلاتی مواجه است؟
آشوری: مشکل مدد جوها، مشکل انجمن محسوب می شود و اساسی ترين مشکل مددجويان اشتغال است. اينان بعد از حرفه آموزی و برای تشکيل خانواده احتياج به شغل دارند که متأسفانه هنوز مورد توجه مسؤولان قرار نگرفته است. ما مشکلات مالی داريم و برای توسعه فعاليت های انجمن هنوز در تنگنا هستيم. همان طور که عرض کردم، هنوز بخش آموزش پسران راه اندازی نشده است. مکان مناسب و دايمی نيز برای انجمن نداريم.

نامه: برای آينده چه طرح هايی داريد؟
آشوری: بعد از ماجرای ليلا، در جمع همکاران و دوستان اين سوژه عنوان شد که ليلا بعد از آزاد شدن به کجا خواهد رفت؟ آيا دوباره با همان خانواده زندگی خواهد کرد؟ اگر نه، پس چه کاری می توان انجام داد؟ بنابراين با دوستان عضو هیأت مديره جلسه گذاشتيم و نامه ای به شهرداری استان اراک نوشتيم. در اين نامه، خواستار آن شديم که برای احداث ساختمان جهت نگهداری و اسکان موقت افراد معلول بی سرپرست و بد سرپرست يک قطعه زمين اختصاص داده شود. در اين طرح می توان يک مرکز شبانه روزی برای مراجعت افراد معلول داير کرد که هر لحظه بتواند پاسخ گوی مددجويان و رافع مشکلات آنان باشد. طرح بعدی انجمن ايجاد کارگاه های توليدی و خدماتی است که هم کمکی به اشتغال زايی مددجويان باشد و هم درآمدی برای پوشش هزينه های انجمن ايجاد شود.

نامه: کمک های مردمی تا چه اندازه است و آيا اصولاً رضايت بخش است؟
آشوری: در حدود ۶۰۰ هزار تومان در سال کمک مردمی دريافت می کنيم. اخيراً مصاحبه ای راديويی داشتيم و تبليغ فرهنگی کرديم. سعی می کنيم مردم را بيش تر با انجمن آشنا کنيم تا بتوانيم کمک های مردمی را هرچه بيش تر جذب و جلب کنيم.
در ضمن افراد علاقمند می توانند کمک های خود را به حساب انجمن حمايت از کودکان و نوجوانان استثنايی و عقب مانده ذهنی امام علی به شماره حساب ۶۷۹۴۲۱۰۰۸ نزد بانک ملی، شعبه بازار اراک واريز کنند.
نامه: از شرکت شما در اين گفت و گو سپاس گزاريم و برای انجمن حمايت از کودکان و نوجوانان استثنايی اراک آرزوی موفقيت می کنيم.